Autor: Daniel D.

Wstąpienie cesarza Ferdynanda II na tron Świętego Cesarstwa Rzymskiego w 1619 roku i przeniesienie jego dworu, w tym muzyków, z Grazu do Wiednia oznaczało koniec dominacji Niderlandów i początek ery włoskiej w muzyce wiedeńskiej, która miała trwać przez następne 100 lat. Ferdynand, który odwiedził Wenecję w 1598 roku i osobiście zetknął się z najnowszą muzyką włoską, zintensyfikował muzyczną więź z Włochami, obejmując tron arcyksięcia. W 1614 roku Ferdynand zaangażował już dwóch Wenecjan – Giovanniego Priuliego jako kapelmistrza i Giovanniego Valentiniego jako organistę.
Canzony Priuliego są stylistycznie bardzo zbliżone do kanonów jego współczesnych z Wenecji, ale za Valentiniego szkoła wiedeńska wypracowała własny styl i brzmienie.
Podczas gdy we Włoszech instrumenty dęte nie odgrywały już znaczącej roli po 1630 roku, w Wiedniu kontrastujące barwy dźwięku stały się elementem konstrukcyjnym. Szczególne połączenie skrzypiec, cornetto, puzonu i dulcjanu, w którym optymalnie transparentne brzmienie czterech odrębnych barw dźwiękowych łączy się w jednorodną całość, było stosowane przez cały wiek, a nawet w następnym stuleciu, przez Fuxa. Zarówno Bertali, jak i Schmelzer, który prawdopodobnie był jego uczniem, w pełni wykorzystywali dostępne barwy i wykazywali się niezwykłym wyczuciem nietypowych zestawień instrumentalnych i subtelnych wariantów barwy.
Strukturalnie sonaty zespołowe Bertaliego i Schmelzera wykazują wpływ słynnej Sonaty koncertującej w stylu moderno, wydanej w latach 1621 i 1629 przez wenecjanina Dario Castello. Typowe dla tych współczesnych sonat wieloczęściowych są kontrasty metrum i tempa oraz naprzemienne występowanie sekcji dla całego zespołu z sekcjami solowymi dla każdego instrumentu, niekiedy rozdzielonymi ritornelami.
Nowym elementem w muzyce Schmelzera było włączenie elementów austriackich, czeskich i węgierskich pieśni i tańców ludowych, co pozwoliło stworzyć niepowtarzalny, osobisty styl.

Aula Magna Pałacu Branickich

Kilińskiego 1 w Białymstoku

21.09.2025 r.,  godz. 19.00

W programie tegorocznej edycji cyklu, w której podróżujemy po różnych zakątkach barokowej Europy, nie mogło zabraknąć kompozycji jednego z najznamienitszych kompozytorów francuskich – Marca Antoine’a Charpentiera. Autor ten, znany raczej z dzieł o charakterze sakralnym, dzięki którym stał się jednym z najważniejszych kompozytorów XVII – wiecznej Francji komponuje utwór dlań nietypowy: „Les Arts Florissants”, będący kameralną operą.

Dzieło to należy do kategorii alegorii muzycznych, wywodzących się głównie z mitologii antycznej, jako hołd złożony osobie królewskiej – w tym przypadku Ludwikwi XIV, za którego czasów tytułowe Sztuki (Les Arts) miały wkroczyć w okres szczególnego rozkwitu. Charpentier skomponował swe dzieło jednakże nie dla kapeli królewskiej, lecz dla zespołu Marii Lotaryńskiej, księżnej Guise, na której dworze pełnił zaszczytną funkcję Mistrza Muzyki (Maitre de la Musique).
„Les Arts Florissants” to alegoria potęgi sztuk: Muzyka (La Musique), Poezja (La Poésie), Architektura ( L’Architecture) i Malarstwo(La Peinture) wychwalają Ludwika za przywrócenie pokoju. Co ciekawe – rolę Malarstwa w pierwszym przedstawieniu śpiewał sam Charpentier. Sztuki próbuje uwikłać w konfilkt Niezgoda (La Discorde), wchodząc tu w spór z Pokojem (La Paix), który szczęśliwie triumfuje, zaś jego zwycięstwo przypieczętowuje chór Sztuk i Żołnierzy życzących światu wiecznego pokoju.

Na koncert zapraszamy ze wstępem wolnym dla publiczności.

Transmisja online:

Czytaj dalej 21.09.2025 Aula Magna Pałacu Branickich godz.19.00 Koncertowe wykonanie opery „Les arts Florissants ” M. – A. Charpentiera