Aula Magna Pałacu Branickich
Kilińskiego 1 w Białymstoku
15.03.2026 godz. 19.00
W ramach pierwszego z wydarzeń tegorocznej edycji cyklu, zapraszamy Państwa do zanurzenia się w epokę, w której viola da gamba – instrument o niezwykłej sile wyrazu – była jednym z najważniejszych głosów muzycznej Francji. Program ukazuje bogactwo jej odcieni i funkcji: od głębokiego, ciepłego brzmienia gamby basowej po świetlistą, filigranową barwę jej najwyższej odmiany, pardessus de viole, cenionej w XVIII wieku za elegancję, subtelność i wyjątkową lekkość.
W czasach rozkwitu francuskiego baroku viola da gamba była czymś więcej niż instrumentem – stanowiła symbol wyrafinowanego smaku i intymnej, refleksyjnej ekspresji. Dzieła Sainte-Colombe’a, Maraisa czy Forqueraya ukazują jej nieograniczone możliwości: od muzyki o charakterze niemal medytacyjnym, po utwory przepełnione dramatem, tanecznym pulsem i finezyjną ornamentyką. Włączenie do programu pardessus de viole rozszerza ten świat o nowe odcienie – jasne, elastyczne i pełne wdzięku.
Tytuł programu nawiązuje do słynnego filmu „Tous les matins du monde”, który przyczynił się do współczesnego odrodzenia zainteresowania gambą i jej niepowtarzalnym brzmieniem, zaś głównymi wykonawcami będą wirtuozi tego instrumentu: Vittorio Ghielmi (Włochy) oraz Krzysztof Firlus. Towarzyszyć im będą: Jan Čižmář (Czechy) na teorbie oraz Anna Firlus na klawesynie.
Antoine Forqueray (1672 – 1745)
Pièces á 3 violes
Allemande – Courante – Sarabande – Musette
Monsieur de Sainte-Colombe (1640 – 1701)
– Tombeau Les Regrets na 2 viole da gamba
Antoine Forqueray
Pièces na violę da gamba i basso continuo
La Regente – La Angrave – Chaconne. La Morangis
Jacques Morel (1700-1749)
Chaconne en trio
Marin Marais (1656 – 1728)
Suita G-dur na dwie viole da gamba i basso continuo
Caprice – Sarabande – Gigue – Muzette – Double – Menuet Muzette
Wykonawcy:
Vittorio Ghielmi – viola da gamba
Krzysztof Firlus – viola da gamba, pardessus de viole,
Anna Firlus – klawesyn
Jan Čižmář – lutnia barokowa
Vittorio Ghielmi, włoski wirtuoz violi da gamba, dyrygent i kompozytor, uważany jest za jednego z najwybitniejszych wirtuozów violi na międzynarodowej scenie muzycznej. Krytycy porównują go do Jashy Heifetza (Diapason) za wirtuozerię i nazywają „Szamanem dźwięku” za intensywność i wszechstronność jego interpretacji muzycznych. Urodzony w Mediolanie, aktywny jako gambista, a także dyrygent, kompozytor i autor tekstów, w 2007 roku założył wraz z argentyńską śpiewaczką Gracielą Gibelli IL SUONAR PARLANTE ORCHESTRA, zespół regularnie zapraszany do najważniejszych sal koncertowych świata. Od najmłodszych lat łączył wykonywanie repertuaru barokowego z nieustannym dążeniem do kształtowania nowych przestrzeni muzycznych, tworząc również projekty z muzykami jazzowymi, takimi jak Kenny Wheeler, Uri Caine, Paolo Fresu, Markus Stockhausen, Ernst Rejiseger, piosenkarzami i autorami tekstów, takimi jak Vinicio Capossela, gwiazda flamenco Carmen Linares, oraz muzykami z tradycji pozaeuropejskich, takimi jak afgański Khaled Arman (Ensemble Kaboul) itp.
Jest jednym z niewielu gambistów regularnie zapraszanych jako soliści i/lub dyrygenci orkiestr współczesnych i barokowych (Staatskapelle Berlin, Los Angeles Philharmonic w Bowl Hall w Hollywood, London Philharmonic, Vienna Philharmonic, Vienna Konzertverein itp., czy Il Giardino Armonico, Freiburg Baroque Orchestra, Akamus itp.). Występował jako solista w licznych światowych prawykonaniach (Uri Caine, Koncert na violę da gamba i orkiestrę, Conzertgebouw Amsterdam i Bozar Bruksela, 2008; Nadir Vassena, Bagatelle transcendentali na violę da gamba i orkiestrę, Filharmonia Berlińska, 2006; Uri Caine, Danube Dreams na violę da gamba i orkiestrę z orkiestrą Musikverein Wien 2012 itp.).
Jako dyrygent, w latach 2007-2010 był asystentem Riccarda Mutiego na Festiwalu Salzburskim. W tym samym roku wraz z hollywoodzkim reżyserem Marcem Reshovskym, stworzył przedstawienie w oparciu o cykl kantat Buxtehudego Membra Jesu Nostri (Festiwal w Cuenca). Artysta-rezydent licznych europejskich festiwali: w 2018 roku dyrygował operą Rameau „Pigmalion” w Drottningholms Slottsteater (Sztokholm) we współpracy z reżyserem i tancerzem Saburo Teshigawarą (Karas), operą „Apollo” i „Daphne” Händla w Händelfestspiele w Halle w 2019 roku, „Griseldą” Scarlattiego w Teatrze Gliwickim (Polska) w 2025 roku, „Giudittą” Scarlattiego w Accademia Chigiana w Sienie itd. W 2023 roku otwierał największą w historii Niemiec wystawę sztuki cyfrowej (Lipsk, „Dimensions”) recitalem solowym.
Dyrektor Katedry Muzyki Dawnej i profesor w Mozarteum w Salzburgu, opublikował studia muzykologiczne i edycje muzyki dawnej (Minkoff, Fuzeau itp.) oraz światowo znaną metodę gry na violi da gamba (red. Ut Orpheus). Jego seria książek na temat nowych granic interpretacji muzyki Marina Maraisa, napisana wspólnie z jego kolegą Christophem Urbanetzem, jest obecnie w druku (Decoding Marin Marais, red. LIBROFORTE, pierwszy tom wydany w 2025 roku). Jako profesor wizytujący w Royal College London, prowadził kursy mistrzowskie na licznych uniwersytetach na całym świecie (Accademia Chigiana di Siena, Juillard School w Nowym Jorku, Conservatoire Royale w Brukseli itp.). Jest członkiem kierownictwa artystycznego festiwalu muzyki dawnej ORA (Salzburg).
Jego działalność w obszarze zachowanych dawnych tradycji muzycznych przyniosła mu nagrodę Erwina Bodky’ego (Cambridge, Massachusetts, USA 1997) oraz nagrodę Echo Klassic 2015 (Niemcy). Współpraca z tradycyjnymi wykonawcami została udokumentowana w filmie „The heart of Sound – a musical journey with Vittorio Ghielmi” (BFMI, Salzburg-Hollywood) w Medici TV.
KRZYSZTOF FIRLUS – muzyk wielowymiarowy, sięgający po instrumentarium od kontrabasu współczesnego i barokowego poprzez liczne odmiany violi da gamba, z rzadko spotykanym pardessus de viole włącznie. Występuje jako solista, kameralista oraz muzyk orkiestrowy, sięgając po repertuar powstały od renesansu po dzień dzisiejszy, w tym także utwory napisane specjalnie dla niego. Wychowanek Uniwersytetu Mozarteum w Salzburgu (klasa Vittorio Ghielmiego) oraz Akademii Muzycznej w Katowicach (klasa Marka Caudle’a). Na stałe związany z Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia w Katowicach. Współpracował m.in. z Belcea Quartet, Arte dei Suonatori, {oh!} Orkiestrą, Kwartetem Śląskim, Le Poème Harmonique czy Bachakademie Stuttgart. Laureat licznych konkursów zagranicznych i ogólnopolskich. Spośród wielu nagrań płytowych artysty wymienić można m.in. pierwszą polską solową płytę gambową Gamba Sonatas, C.F. Abel – Sonatas from the Maltzan Collection, Réflexions z kompozycjami napisanymi dla niego przez Adriana Robaka, a także 3-płytowy album z premierowymi nagraniami kompletu suit Josepha Marchanda z {oh!} Trio.
Krzysztof Firlus prowadzi obecnie klasę violi da gamba w Akademii Muzycznej w Katowicach oraz klasę kontrabasu w Akademii Muzycznej w Krakowie.
Więcej informacji na stronie www.krzysztoffirlus.com.
J
an Čižmář studiował grę na lutni w Royal College of Music w Londynie oraz w Królewskim Konserwatorium w Hadze. Jest założycielem Czeskiego Towarzystwa Lutniowego i wykładał w MUK Wien, AMUZ Katowice. Jako naukowiec zajmuje się badaniem, redagowaniem, wykonywaniem i nagrywaniem muzyki pochodzącej z archiwów Europy Środkowej.
Jan Čižmář jest wszechstronnym wykonawcą, specjalizującym się w grze na wielu historycznych instrumentach strunowych. Występuje jako solista z repertuarem renesansowym i barokowym, a także jako kameralista. Jest głównym członkiem {oh!} Orkiestra, Ensemble Inégal oraz własnego zespołu Plaisirs de Musique. Jest cenionym kontrabasistą, regularnie występującym z takimi zespołami jak Royal Concertgebouw Orchestra, 18th century orchestra, Orchestra of the Age of Enlightenment, Ensemble baroque de Limoges, Rotterdam Philharmonic Orchestra, Hong Kong Philharmonic, Collegium 1704, Nederlands Blazers Ensemble, Ensemble Elyma, Arte dei Suonatori, Vox Luminis, Florilegium i wieloma innymi podczas koncertów i produkcji operowych w Europie, Stanach Zjednoczonych i Azji. Współpracował z dyrygentami takimi jak Frans Brüggen, Christophe Coin, Christopher Hogwood, Giovanni Antonini, Yannick Nézet-Séguin, Václav Luks.
Anna Firlus – koncertuje jako solistka i kameralistka, zarówno na organach, jak i na klawesynie, sięgając po repertuar od renesansu po współczesność. Jest członkiem {oh!} Orkiestry. Współpracuje ponadto z wieloma innymi zespołami zajmującymi się wykonawstwem muzyki dawnej. Współpracowała m.in. z Martyną Pastuszką, Leilą Schayegh, Andreasem Staierem, Lorenzo Coppolą.
Występuje na licznych festiwalach krajowych i zagranicznych, takich jak: Bayreuth Barock Festspiele, Letni slavnosti stare hudby w Pradze, Misteria Paschalia, Międzynarodowy Festiwal Muzyki Europy Środkowo – Wschodniej EUFONIE, Mixtur im Bass, Großräschener Orgelkonzerte,Festiwal Zamkowy w Brühl, Międzynarodowy Festiwal Bachowski w Świdnicy, All’improvviso, Musica Poetica w Tarnowie, Muzyka na Szczytach w Zakopanem, Międzynarodowy Festiwal Muzyki Sakralnej Gaude Mater.
Spośród licznych nagrań płytowych artystki wymienić można m.in.: Portraits. Les Caractères Français – wydaną w 2021 roku płytę {oh!} trio, Réflexions – nagraną wraz z mężem – Krzysztofem Firlusem płytę z muzyką Adriana Robaka, napisaną specjalnie dla duetu na różne instrumentarium: klawesyn, organy, violę da gamba, pardessus de viole i kontrabas, Gamba Sonatas, C.F. Abel – Sonatas from the Maltzan Collection, zawierającą pierwsze na świecie nagrania sonat C.F. Abla, Concerto Grosso: Emigre To The British Isles. Music By F. Scarlatti / A. Scarlatti / F. Geminiani / A. Corelli z {oh!} Orkiestrą, płytę Muzyka Francuskich Mistrzów – Muzyka Zamku Warszawskiego z {oh!} Orkiestrą.
Anna Firlus ukończyła Akademię Muzyczną im. K. Szymanowskiego w Katowicach w klasie organów prof. J. Gembalskiego oraz w klasie klawesynu prof. M. Toporowskiego. Obecnie jest wykładowcą w klasie historycznych praktyk wykonawczych tejże uczelni.